Σούρβα λέγονται τα κάλαντα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς. Τα παιδιά έλεγαν τα κάλαντα περιμένοντας ως φιλοδώρημα καρπούς (μεταξύ των οποίων και σούρβα, τους καρπούς της σουρβιάς) και κρατούσαν στο χέρι τους τη σουρβάκα, ένα ξύλο από σούρβα, για να χτυπούν τις πόρτες, να τους ανοίξουν.

Σε άλλες περιοχές παρακαλούσαν και παρακινούσαν τις νοικοκυρές να τους δώσουν για φιλοδώρημα ψαχνό κομματάκι χοιρινό και όχι κρέας που θα ήταν σαν γαϊδουρινό πετσί: “Σούρβα μπάμπου τσι,τσι,τσι, κι όχι τσγκατζιόλας του πιτσί”.

Η σουρβίνα ήταν μια ξύλινη σούβλα συνήθως από ξύλο κρανιάς ή κυδωνιάς, ξεφλουδισμένη και πελεκημένη με σουβλερή μύτη στην επάνω μεριά για να τρυπούν και να περνούν σ΄ αυτήν τα κομματάκια του χοιρινού και τα λουκάνικα που τους έδιναν για αντίδωρο στα κάλαντα τους. Κάτω, στο χοντρότερο μέρος, σχεδίαζαν τη χειρολαβή με σκαλιστές ζωγραφιές, σχέδια και γράμματα.

Σε αρκετά χωριά της Αλμωπίας όπως το Λουτράκι, η Όρμα, οι Πρόμαχοι κ.α. αναβιώνει το έθιμο της «σούρβα», κάθε παραμονή Πρωτοχρονιάς. Μικροί και μεγάλοι ανάβουν φωτιές και γλεντούν με αρκετό κρασί και μεζέδες, στήνουν το χορό γύρω από τη φωτιά, φωνάζοντας «Σούρβα, Μπάμπω» [δείτε περισσότερα για το έθιμο της «Κόλιντα, Μπάμπω»]

Η λέξη «Σούρβα Μπάμπω» θεωρείται ότι προέρχεται από το λατινικό «Σουρ» που επιβεβαιώνει ότι είμαστε ασφαλείς και υπάρχουμε. Η φωτιά δίνει το σύνθημα του εξαγνισμού αλλά και τη βεβαιότητα ότι η βαρυχειμωνιά δεν μας έκαμψε.

Πηγή: M.X.Π.Σ. “ΑΜΥΝΤΑΣ” ΚΑΛΥΒΙΩΝ

«Κόλιντα Μπάμπω»… Το έθιμο με τις μεγάλες φωτιές!

Κάθε βράδυ της 23^ης Δεκέμβρη στα χωριά της Πέλλας αναβιώνει το έθιμο της «Κόλιντα Μπάμπω». Εκεί θα ζήσετε τη μαγεία των Χριστουγέννων. Σε κάθε πλατεία θα βρείτε μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα, που δίνει τον τόνο της γιορτής με έθιμα χιλιετιών να αναβιώνουν. Η ζεστή οικογενειακή ατμόσφαιρα μεταφέρεται παντού.

Κόλιντα μπάμπω” σημαίνει ”Κάλαντα γιαγιά”… συγκεκριμένα η λέξη Κάλαντα (Κόλιντα) προέρχεται από τη λατινική «calenda», που διαμορφώθηκε από το ελληνικό ρήμα καλώ. Πιστεύεται ότι η ιστορία τους προχωρεί πολύ βαθιά στο παρελθόν και συνδέεται με την Αρχαία Ελλάδα. Έχουν βρεθεί, μάλιστα, αρχαία γραπτά κομμάτια παρόμοια με τα σημερινά κάλαντα (Ειρεσιώνη στην αρχαιότητα).

Το έθιμο υπήρχε στην Ελλάδα πριν από τη Ρώμη. Τα παιδιά κρατούσαν ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με καρπούς και άσπρο μαλλί (είναι η δωρική λέξη ειρεσιώνη= έριο = μαλλί), γύριζαν και τραγουδούσαν και τους έδιναν δώρα. Στη συνέχεια το έθιμο καθιερώθηκε και στη Ρώμη.Τα παιδιά της εποχής εκείνης κρατούσαν ομοίωμα καραβιού που παρίστανε τον ερχομό του θεού Διόνυσου. Άλλοτε κρατούσαν κλαδί ελιάς ή δάφνης στο οποίο κρεμούσαν κόκκινες και άσπρες κλωστές. Στις κλωστές έδεναν τις προσφορές των νοικοκύρηδων.

Το τραγούδι της Ειρεσιώνης της εποχής του Ομήρου, το απαντάμε σήμερα με μικρές παραλλαγές στα κάλαντα της Θράκης:

Στο σπίτι ετούτο πού ‘ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη
ν’ ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα
να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη
και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι
κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι.

Μπάμπω προέρχεται από το βάβω = γιαγιά… αρχαίο ελληνικό ουσιαστικό

Οι κάτοικοι των χωριών συγκεντρώνονται στις πλατείες ανάβοντας μεγάλες φωτιές και φωνάζοντας «κόλιντα μπάμπω». Μια άλλη εκδοχή λέει πως το έθιμο έχει άμεση σχέση με την προφύλαξη από τον Ηρώδη! Φωνάζοντας: ‘σφάζουν γιαγιά’ και να αποτελεί μήνυμα προφύλαξης ταυτόχρονα με τη μεγάλη φωτιά.

Τέλος, μια ακόμα ερμηνεία έχει να κάνει με τον μικρό Ιησού, όπου οι φωτιές φροντίζουν να ζεστάνουν την ατμόσφαιρα περιμένοντας τη γέννηση του.

Τα κάλαντα στη γιαγιά λοιπόν είναι ένα εθιμοτυπικό σε πάρα πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Πολλά είναι και τα χωριά στην Αλμωπία που έχουν την τιμητική τους, όπως το Λουτράκι, η Όρμα, το Λυκόστομο, οι Πρόμαχοι, η Χρύσα κ.α. Εκεί ο επισκέπτης θα βρει κρασί, τοπικούς μεζέδες και φυσικά οικογένειες που μπορεί να νιώσει μέλος τους. Γύρω από τις φωτιές στήνεται γλέντι με χορούς!

Έθιμα – Λουτρά Πόζαρ | Τουριστικός Οδηγός

Το έθιμο της Σούρβα στην Αλμωπία

Το έθιμο με τις μεγάλες φωτιές

Κόλιντα Μπάμπω στα Λουτρά Πόζαρ Λουτρακίου